Bezoekster mevrouw Pengel die fotomateriaal overhandigt aan KITLV medewerker Jan van Rosmalen. Fotografie © Arjan van Lith
Op 7 juni 2009 organiseerde het Koninklijk Instituut voor Taal-, Land en Volkenkunde (KITLV) de Dag van het Caribisch Familiearchief in het Theater aan het Spui in Den Haag. Op deze dag stonden Caribische archieven centraal: brieven, foto’s, albums, films, testamenten, zakelijke correspondentie, gesproken brieven, ansichtkaarten, alle vormen van documentatie over het leven in de Cariben of over Caribische mensen kwamen aan bod.
Het vroegere leven van alledag verpakt in foto, film of tekst
Doel van de dag was het belang van persoonlijke archieven voor bijvoorbeeld de geschiedschrijving te benadrukken en het publiek op te roepen het materiaal te redden van een ongewis bestaan en het op goede wijze te conserveren. Rosemarijn Hoefte, Hoofd Collecties van het KITLV, geeft aan dat het is belangrijk dat het materiaal behouden blijft. De voornaamste reden hiervoor is de hoeveelheid informatie over het vroegere leven van alledag verpakt in foto, film of tekst. “ Archieven zijn vaak de neerslag van de activiteiten van officiële instanties, met andere woorden van de staat, terwijl dit project nadrukkelijk zoekt naar het archief van de straat, van gewone burgers.”
Verhalen van postkoloniale migranten uit “de West”
Volgens KITLV directeur Gert Oostindie is het van groot belang dat er goed onderzoek komt naar de verhalen van postkoloniale migranten uit “de West”. Er is al onderzoek gedaan naar de geschiedenis van postkoloniale migranten uit het voormalig Nederlands Indië. “Nu is het zaak dat dit ook gebeurd voor het Nederlandse gedeelte van het Caribisch gebied.” Het verhaal van migratie en diaspora is van groot belang.Een keur aan sprekers belichtte onder andere de rol van de orale vertelcultuur en geschiedenis op Curaçao of bij de Hindostaanse Surinamers. Literatuurkenners Aart G. Broek en Michiel van Kempen [Nederlandse Antillen en Suriname] benadrukten de rol van privé-archieven bij het schrijven biografieën en voor de samenstelling van verzamelde werken. Broek demonstreerde dit aan de hand van het verzameld werk van de Antilliaanse schrijver Tip Marugg en Van Kempen gaf tips om de archieven te overleven. Dit deed hij aan de hand van het archief van de bekende schrijver Albert Helman.Curatoren Mattie Boom en Pieter Eckhardt, van het Rijksmuseum, belichten de opkomst van fotografie in Suriname en Curaçao en de plaats van fotografie in de collectie van het Rijksmuseum. Ook vroegen zij aandacht voor een bijzondere expositie van zeldzame foto’s uit Suriname en Curaçao in het museum in de periode augustus t/m oktober 2009. Oud dienstplichtig militair Gerrit de Wilde sprak over zijn ervaringen in Suriname begin jaren zestig. De Wilde was diep onder de indruk van de flora en fauna van het land. Hij ging eigenlijk alleen voor het binnenland. Het leger kon hem niet schelen.
“Wat schaamde ik mij hiervoor”
Hij schaamde zich voor het gebrek aan respect voor de binnenlandbewoners en de superioriteitsgevoelens van het vaste kader. “Wij kwamen in de dorpen van bosnegers en ons was niet verteld dat je iets moest meenemen. Dan werd ons om tabak gevraagd. Wij hadden wel shag maar deze hadden wij niet in voldoende mate bij ons en dan gingen wij onderling maar wat verzamelen om toch iets te kunnen aanbieden. Wat schaamde ik mij hiervoor.” Het goed opgekomen publiek liet zich omstandig informeren over de mogelijkheden tot conservering en schenking van persoonlijke archieven. De dag is onderdeel van het project ‘het Caribisch Familiearchief’. Het project en in het bijzonder deze dag wijzen op de mogelijkheid om archiefmateriaal aan professionele archiefinstellingen te schenken, zodat het onder optimale omstandigheden bewaard wordt.Naast conservering is ook de toegankelijkheid belangrijk. Iedereen die geïnteresseerd is in dit materiaal moet het kunnen raadplegen, zoals nu bijvoorbeeld mogelijk is via de online beeldbank van het KITLV.
Meer informatie over het project is te vinden op www.caraibischfamiliearchief.nl
Reacties